Gregory Bateson was een bijzonder veelzijdig wetenschapper met een brede interesse in hoe de wereld en de daarin aanwezige organismes werken.

Bateson en eenzaamheid
Beeld Eva Tóth via Pixabay

Het model van Bateson in relatie tot eenzaamheid

Gregory Bateson was een man met een brede belangstelling. Zoek hem maar eens op, op Wikipedia, maar ook bijvoorbeeld bij NLP-websites. Dit stukje doet hem geen recht, maar zijn theorie over hoe mensen leren en veranderen is van groot belang voor de aanpak van eenzaamheid.

Bateson  ontwikkelde een model (dat door Robert Dilts is aangevuld) van verandering dat verschillende niveaus omvat.

Niveaus van verandering

De onderlinge samenhang tussen de logische niveaus wordt door Bateson als volgt gedefinieerd:

  • Een hoger logisch niveau organiseert de informatie op de onderliggende niveaus
  • Veranderingen en leerprocessen op een bepaald logisch niveau vragen om stabiliteit op het naast hogere niveau
  • Een verandering op een hoger logisch niveau zal veranderingen op de lagere niveaus teweeg brengen
  • Een verandering op een lager logisch niveau kan verandering op een hoger niveau teweeg brengen
  • De oplossing voor een probleem ligt doorgaans op een ander (hoger of lager) logisch niveau dan het probleem zelf
  • Op ieder logisch niveau verlopen de leerprocessen anders en komen veranderingen op een andere manier tot stand

Van eenzaam naar niet-eenzaam

Wie zich eenzaam voelt wil daar verandering in aanbrengen. Vaak wordt gedacht dat een verandering op het niveau van de omgeving (bezoekjes, uitjes) daar een goede aanpak voor is. Eenzaamheid is echter een probleem op het niveau van identiteit. Dat betekent dat eenzaamheid aanpakken verandering vraagt op ten minste dat niveau. Het betekent ook dat alle verandering op lagere niveaus weinig kans op succes bieden.

Naar de invloed van omgeving op eenzaamheid is heel weinig serieus onderzoek gedaan. Het onderzoek dat er is laat zien dat mensen in een bedreigende omgeving meer eenzaamheid ervaren. Of het omgekeerde ook het geval is, namelijk dat dezelfde mensen in een niet-bedreigende omgeving zich minder eenzaam zouden voelen, dat is niet onderzocht. Nudgen, mensen in een zodanige omgeving plaatsen dat ontmoetingen bevorderd worden, is een onderneming die niet is gebaseerd op kennis.

De beste aanpak van eenzaamheid is een aanpak op identiteitsniveau.

In de opleiding tot Specialist Eenzaamheid leer je hiermee werken.