Emotionele eenzaamheid is een manier om een onvervulde behoefte te beschrijven.

Emotionele eenzaamheid
Beeld Orna-Wachman-via-Pixabay

Emotionele eenzaamheid

Onder emotionele eenzaamheid wordt verstaan het gemis van een intieme (levens) partner, iemand met wie de diepste emotionele banden mogelijk zijn. Eigenlijk is er maar één soort eenzaamheid, maar door verschillende ‘soorten’ eenzaamheid te beschrijven, beschrijven we eigenlijk de onvervulde behoefte. Bij emotionele eenzaamheid is dat de behoefte aan een intieme relatie.

Onvervulde behoefte

Iemand die emotionele eenzaamheid ervaart, iemand dus die een intieme band mist, zou dan geen baat hebben bij een ‘sociale’ aanpak van eenzaamheid. Eenvoudig gezegd: wie een partner mist, wordt niet blij van een wandelmaatje.

Toch is het ingewikkelder dan dat. Wie de partner aan de dood is kwijtgeraakt, kan zich ellendig en eenzaam voelen. Dat kun je opvatten als emotionele eenzaamheid. Toch zal die persoon hoogstwaarschijnlijk niet meteen staan trappelen om een nieuwe intieme partner te zoeken. Of wil dat helemaal niet meer…

Troost

In dat geval kan een vriend wel degelijk troostend zijn en een deel van het verdriet opvangen. Het is dus echt niet zo dat gebrek aan een intieme relatie altijd moet worden opgevangen door aan andere intieme relatie. Anderzijds is het ook niet zo dat sociale eenzaamheid alleen kan worden aangepakt door het vinden van een vriend om leuke dingen mee te doen.

De term ‘emotionele eenzaamheid’ is voor het eerst gebezigd door Weiss (1973). Hij zag een verschil tussen emotionele en sociale behoeften. Deze termen zijn een eigen leven gaan leiden. In wetenschpapijke onderzoek is diverse malen onderzocht of de termen emotionele en sociale eenzaamheid inderdaad een andere dimensie van eenzaamheid beschreven en dat bleek zo te zijn. Zo is in dit onderzoek van Dahlberg en McKee onder ouderen gebleken dat er inderdaad verschillende factoren samenhangen met emotionele en sociale eenzaamheid.

Dat onderscheid maakt het mogelijk om onderzoek te doen naar de effecten van verschillende soorten eenzaamheid, en het blijkt dat er inderdaad verschil is gevonden tussen de gevolgen van emotionele en van sociale eenzaamheid. Zo is in dit onderzoek van Drageset et al. bijvoorbeeld ontdekt dat met name emotionele eenzaamheid ingrijpende gevolgen had voor de onderzochte personen.

Complexer dan dat

In recenter onderzoek blijkt steeds dat de ‘soorten’ eenzaamheid wel uitgebreid zouden kunnen worden, omdat daar aanleiding voor is gevonden.

Later is daarom toegevoegd de term: ‘maatschappelijke eenzaamheid’. Het blijkt namelijk dat niet alleen emotionele en sociale eenzaamheid zijn te onderscheiden, maar ook maatschappelijke eenzaamheid. Ook is hier en daar de term ‘existentiële eenzaamheid‘ als aanvulling te horen.

Van belang voor de wetenschap

Je kunt je voorstellen dat het voor wetenschappers op zich al interessant is om uit te zoeken of er soorten eenzaamheid bestaan. Daarnaast kan je door onderzoek naar de factoren die samenhangen met die soorten eenzaamheid misschien ontdekken waar je iets kunt aanpassen, om eenzaamheid te verminderen. Maar ja, het leven is ingewikkelder dan dat.

Niet van belang voor hulpverleners

Als iemand zich eenzaam voelt is de de opdracht: zoek uit wat je moet doen om je gelukkiger te voelen en je te verbinden met de juiste anderen. Leer je te verbinden en leer zo te communiceren dat je krijgt wat je nodig hebt en dat je geeft waar je gelukkig van wordt. Eenzaamheid signaleren kan leiden tot het plakken van een etiket. Een label in de vorm van een benaming voor de soort eenzaamheid waar je aan lijdt, draagt op geen enkele manier bij aan het oplossen ervan.

De diagnostiek van eenzaamheid is meer gebaat bij mensen die weten welke oorzaken een aanpak in de weg kan staan, en die kennis hebben van technieken om anderen te leren beter te communiceren, dan bij mensen die leren een ander een etiket op te plakken.

Voel je je eenzaam en weet je niet hoe je er voor stat? Doe dan de test.

Last van eenzaamheid?

Pak het aan met ons online programma
Meer over eenzaamheid?

Vind een specialist