Het ervaren van emoties als eenzaamheid

Of emotie universeel of sociaal is, is een terugkerend probleem in de geschiedenis van emotieonderzoek onder psychologen. Sommige onderzoekers zien emotie als een universeel construct, en zijn van mening dat een groot deel van de emotionele ervaring biologisch is gefundeerd. Emotie is echter niet alleen biologisch bepaald, maar wordt ook beïnvloed door de omgeving. Daarom bestaan er culturele verschillen in sommige aspecten van emoties. Eén zo’n belangrijk aspect van emotie is het niveau van emotionele opwinding. Alle affectieve toestanden worden systematisch weergegeven als twee bipolaire dimensies: valentie en opwinding. Valentie gaat om de positieve of negatieve waardering van de emotie (is het leuk of niet), opwinding (of arousal) gaat over het lichamelijke aspect van de emotie.

Opwindingsniveau van werkelijke en ideale emoties blijken consequent interculturele verschillen te hebben. In de westerse of individualistische cultuur worden hoge opwindingsemoties meer gewaardeerd en gepromoot dan lage opwindingsemoties. Bovendien ervaren westerlingen meer hoge opwindingsemoties dan lage opwindingsemoties.

In de oosterse of collectivistische culturen daarentegen worden lage opwindingsemoties meer gewaardeerd dan hoge opwindingsemoties. Bovendien ervaren mensen in het Oosten feitelijk meer lage opwindingsemoties dan hoge opwindingsemoties.

Emoties, zoals eenzaamheid, aflezen

Niet alles is eenvoudig als het gaat om het lezen van emoties, vooral niet bij het lezen van emoties uit verschillende culturen. Ondanks de universaliteit van basisemoties, evenals de vergelijkbare gezichtsspieren en neurale architectuur die verantwoordelijk zijn voor emotionele expressie, zijn mensen meestal nauwkeuriger  bij het beoordelen van gezichtsuitdrukkingen uit hun eigen cultuur dan die van anderen. Dit kan worden verklaard door het bestaan van eigenzinnige en cultuurspecifieke handtekeningen van non-verbale communicatie. Deze culturele ‘accenten’ beïnvloeden de interacties tussen natuur (biologie) en opvoeding (culturele contexten), die op hun beurt de perceptie en interpretatie van emoties beïnvloeden.

Emoties, zoals eenzaamheid, bespreken

In alle culturen lijkt eenzaamheid in meer of mindere mate een taboe te zijn. Gevolg is dat mensen niet geleerd hebben te praten over eenzaamheid, waardoor ze het bij zichzelf vaak niet eens herkennen. In culturen waar minder over persoonlijk leed wordt gesproken, omdat dat op zichzelf al een taboe is, is het daardoor nog lastiger dan in westerse culturen om eenzaamheid te herkennen.

Vergeet ook niet dat binnen culturen subculturen bestaan. Waar in de ene groep spiritualiteit en persoonlijke ontwikkeling het praten over problemen tot de normale gespreksonderwerpen maakt, is in kringen van bikers en voetballers dat een andere zaak. Ook geslacht heeft invloed op hoe eenzaamheid wordt ervaren. Voor hulpverlening is het van wezenlijk belang rekening te houden met deze verschillen. 

In andere woorden: het is lastig…

Bronnen:

Nangyeon Lim: Cultural differences in emotion: differences in emotional arousal level between the East and the West

Ekman: Cross cultural aspects of emotion expression