In Nederland is Anja Machielse onbewist de onderzoeker als het gaat om sociaal isolement bij ouderen. Al sinds eind vorige eeuw onderzoekt zij deze groep oudste Nederlanders en zij heeft hierover veel gepubliceerd.

Dat eenzaamheid wordt verward met sociaal isolement blijkt uit het feit dat veel van wat zij heeft geschreven wordt gezien als ‘de’ indeling van eenzaamheid. Dat is niet zo.

Sociaal isolement is de situatie waarin iemand leeft als het aantal contacten dat deze persoon heeft minimaal is. Sommige mensen hebben totaal geen eigen contacten en zien uitsluitend af en toe een hulpverlener. Anderen hebben één of maar een paar contacten, maar in elk geval is hun netwerk zeer fragiel. Dat kan een gevolg zijn van eigen keus of van toevallige omstandigheden. Mensen kunnen er ongelukkig onder zijn of heel tevreden.

Eenzaamheid is een gevoel dat je tekort komt, een signaal van je lichaam dat je zegt dat je patronen van verbinding met anderen mist. Dat signaal is een aanleiding tot actie, tot het wijzigen van je situatie tot het tekort is opgeheven. Lukt je dat niet, dan blijft dat waarschuwingssignaal actief, waarmee een permanente stressbron is ontstaan.

Je ziet dat eenzaamheid en sociaal isolement verschillende dingen zijn, die elkaar onderling kunnen versterken.

Het oorspronkelijke schema van Machielse is dit:

 

Later is dit verfijnd tot dit:

En weer later is dit vertaald naar interventieprofielen:

let op: deze overzichten zijn uitsluitend gemaakt op basis van situaties van ouderen. De vraag of dit schema ook van toepassing is op jongeren is bij gebrek aan onderzoeksgegevens niet te beantwoorden.