Een ruwe inventarisatie bij professionals uit het veld van Zorg en Welzijn leverde zo’n 60 uitspraken op die kunnen wijzen op gevoelens van eenzaamheid. Al die uitspraken kunnen aanleiding zijn om aan eenzaamheid te denken.

Hoewel de meest voorkomende uitspraak te maken heeft met innerlijke leegte, wordt dat in de praktijk vaak niet als signaal gezien.

In de praktijk zijn dit signalen die over het algemeen worden gezien als signalen van eenzaamheid:

  • Als iemand nooit bezoek/post krijgt, nooit zelf ergens op bezoek komt en nooit gebeld wordt.
  • Als iemand zichzelf of zijn/haar omgeving verwaarloost.
  • Lichamelijke kenmerken zoals gezondheidsklachten, medicijngebruik, lusteloosheid, slapeloosheid en depressiviteit, een gespannen lichaamshouding, een lichte frons, neergetrokken mondhoeken die soms een lichte trilling hebben.
  • Claimgedrag
  • Veel klagen
  • Als iemand zich terugtrekt (zorgmijders)

Eenzaamheid kan een rol spelen in dit soort gevallen. Maar let op! Al die signalen zijn ook signalen van mogelijke andere problemen. Wees daarom uiterst voorzichtig met een oordeel.

Er is maar één signaal dat werkelijk een signaal is van eenzaamheid:

Als iemand zelf aangeeft eenzaam te zijn.

Door bijvoorbeeld te zeggen: ‘ik voel me te veel alleen’, of ‘ik voel me eenzaam’.

En dan is dat ook zo. Eenzaamheid is een persoonlijk gevoel, dat niets te maken heeft met de hoeveelheid en frequentie van contacten. Iemand erop wijzen dat ie ‘toch zo veel bezoek krijgt’ is bijzonder pijnlijk en totaal niet relevant.

Dus let op! Er zijn geen specifieke signalen van eenzaamheid, hoewel er wel vaak aan wordt gedacht als mensen bepaald gedrag vertonen.

Wie op dat soort signalen gaat letten, kan gemakkelijk een grote groep over het hoofd zien. Veel mensen voelen zich eenzaam terwijl daar niets aan te zien is.

Signaleren van eenzaamheid vraagt om vakkennis, intuïtie is geen methode om eenzaamheid te herkennen.