Er zijn een paar dingen die mensen gelukkiger maken en ze zijn misschien niet de dingen die je verwacht. Als je het mensen vraagt, vinden ze gezondheid op de eerste plaats staan. Maar wat blijkt? Als puntje bij paaltje komt zijn niet-gezonde mensen vaak ook heel gelukkig.

Wat echt het verschil maakt is: vrienden.

Geld, gezondheid, zekerheid, het lijken allemaal voorwaarden voor een gelukkig leven. En als je ze niet hebt, ja, dan kan je er behoorlijk naar verlangen. (Weet ik uit ervaring!)

Maar wat er echt toe doet is vriendschap. Mensen maken ons leven de moeite waard. Wel de goede mensen, dat dan weer wel. Het loont meer de moeite om te investeren in vriendschap, dan in welk ander onderdeel van je leven. Stop er tijd in!

Wie zich al wat langer eenzaam voelt zal er geen zin in hebben, geen energie voor hebben of er tegenop zien. Klopt. Dat komt doordat eenzaamheid je sociale vermogen aantast.

Zorg er dan ook voor dat je wat aan eenzaamheid doet zodra het de kop opsteekt. Verzorg je vrienden als bijzondere plantjes, maak nieuwe vrienden door je aan te sluiten bij een club of door vrijwilligerswerk te gaan doen.

Is eenzaamheid jouw vriend geworden? Verbreek die band dan gauw en vraag deskundige hulp. Stop je eenzaamheid, zorg voor jezelf.

Een recept voor een gelukkig leven? Eet normaal gezond, zorg voor hartcoherentie en vooral: zorg voor vrienden.

Langdurige eenzaamheid aanpakken doe je -gek genoeg- niet met leggen van contact. Of het nu gaat om iemand die er zelf onder lijdt en actie wil ondernemen, of om een overheid die eenzaamheid onder de bevolking wil verminderen, als je eenzaamheid wilt aanpakken moet je weten waar je mee te maken hebt en hoe je het best te werk kunt gaan.

Eenzaamheid. Iedereen kent het en weet wat het is: dat rotgevoel als je je alleen en verlaten voelt. Simpel. Minder simpel is het als je er niet in slaagt dat gevoel kwijt te raken. Als je je dag in, dag uit, week in , week uit, te veel eenzaam voelt.

In Nederland – en in veel andere landen overigens ook – voelt 40% van de bevolking zich te vaak eenzaam. Dat weten we uit onderzoeken die al sinds jaar en dag worden uitgevoerd. En 10%, dus meer dan anderhalf miljoen mensen, voelt zich zo eenzaam dat het een dagelijkse last is. Chronisch eenzaam. Waar je dus ook bent in Nederland, waar je ook om je heen kijkt, vier op de tien mensen voelt zich op dat moment eenzaam. Eenzaam, maar niet alleen, zou je kunnen zeggen...

Hoe het komt dat het om zulke grote aantallen gaat weten we niet. We weten ook niet of het een recent verschijnsel is, of dat de mensheid er al eeuwen onder lijdt. Er is reden om aan te nemen dat het een oeroud euvel is. Kijk maar naar de grote thema’s in de literatuur en zoek maar eens op liedjes met ‘eenzaam’ of ‘lonely’ in de titel. (Google: ‘lonley, lyrics’: ongeveer 19.500.000 resultaten).

Nu we in ons land in materieel opzicht hebben wat ons hartje begeert, beginnen we langzaamaan te begrijpen dat er meer is dat ons hartje begeert. Beter gezegd: ons hartje begeert iets anders, iets wat niet met geld te koop is. Dat we elkaar veel en veel meer nodig hebben om gezond te leven, daar komen we nu achter.

Eenzaamheid is een alarm. Een signaal dat ons erop wijst dat onze verbondenheid met anderen onvoldoende is. We zeggen met gemak dat we sociale wezens zijn, maar eenzaamheid is de graadmeter die pijnlijk duidelijk aangeeft hoe slecht we leven naar onze sociale behoeften. Eenzaamheid is de alarmbel die blijft rinkelen als we eenzaamheid proberen op te lossen door afleiding te zoeken. En die rinkelende bel bezorgt ons veel ellende.

Chronische eenzaamheid maakt ongezond. Zo ongezond, dat het jaren en jaren van je leven kost. Ongezellige, vervelende, lege jaren bovendien. Maar chronische eenzaamheid – en daar spreken we al van als eenzaamheid langer duurt dan een maand of negen – valt niet zo maar op te lossen. Dat komt omdat het je hersenen verziekt.

Chronische eenzaamheid is een hersenprobleem. Het maakt dat je dermate vervelende veranderingen ondergaat, dat je steeds minder geschikt wordt voor de omgang met anderen. Eenzaamheid maakt bang, boos, verongelijkt, cynisch… kortom, het maakt je er niet leuker op. Maar belangrijker nog, eenzaamheid verandert je hersenen zo dat je:

  • minder goed kunt nadenken en beslissingen nemen,

  • minder goed in staat bent in te schatten hoe mensen het met je voor hebben

  • minder plezier ervaart van het omgaan met anderen

Met gevolg dat het je steeds minder goed lukt contacten aan te gaan of ze te onderhouden. Steker nog, je trekt je steeds meer terug. Waarmee je in de spiraal naar beneden terecht bent gekomen. Daar moet je uit.

Dat kan niet door zonder meer ‘leuk onder de mensen te komen’. Je vindt het niet leuk en eerlijk gezegd, je bent op dit moment ook niet zo leuk. Wat er dus moet gebeuren is dat je eerst weer leuk wordt. Beetje vrolijker, open, optimistischer, beetje meer zelfvertrouwen en hoop op de toekomst. Daar gaat dit over. Ik ga hier niet vertellen over de methodiek die ik heb ontwikkeld om eenzaamheid te helpen aanpakken. Wil je daar meer van weten, kijk dan hier.

Wat ik wel wil vertellen is wat de aanpak inhoudt. Als gezegd, als je langer last hebt van eenzaamheid (en sommige mensen hebben het hun hele leven al), dan zijn jouw hersenen ‘eenzame hersenen’ geworden. Die moeten met zachte handschoentjes worden aangepakt. Zodat ze niet schrikken. Want eenzame hersenen schrikken snel. Zijn snel achterdochtig, (herken je iets?) en zijn niet één, twee, drie, overtuigd.

Hoe je het ook bekijkt, als je van eenzaam naar niet-eenzaam wilt, moet er in die hersenen iets gebeuren. Dat strakke patroon van je-eenzaam-voelen, met alle gedrag en denken dat daarmee samengaat, moet veranderen. Dus is het nodig dat je dingen doet waardoor je het je hersenen makkelijk maakt nieuwe informatie op te nemen en nieuwe, andere dingen te gaan doen. Die nieuwe dingen, dat is in eerste instantie helemaal nog niet ‘leuk contact meken met andere mensen’. Daar ben je nog helemaal niet aan toe.

Eerst moeten je hersenen de kans krijgen anders te gaan denken, zonder dat dat met een aardverschuiving gepaard gaat. Veilig, plezierig en in jouw tempo. Dat kun je bijvoorbeeld doen door te bewegen, te zingen, allerlei heel eenvoudige creatieve en inspirerende dingen te doen, door je zintuigen te scherpen en denkspelletjes te doen.

Vervolgens moet je op ontdekkingsreis naar jezelf. Grote kans dat je je niet zo tevreden voelt over wie je bent en wat je doet. Typisch gevolg van eenzaamheid: dat je jezelf niet zo bijzonder vindt. Dus vergroten van je zelfwaardering en opbouwen van je zelfvertrouwen is ook noodzakelijk onderdeel van die reis. Want ga maar na, pas als je jezelf leuk vindt mag je van een ander verwachten dat ie er ook zo over denkt…

Dan is het ook fijn als je leert hoe je in het vervolg goed om kunt gaan met je relaties. Bijvoorbeeld doordat je bepaalde communicatie-manieren kent, maar ook hoe je er achter komt of iemand bij je past of niet. Altijd handig.

Omdat je eenzame brein jou foute signalen geeft over de mensen in je omgeving, moet je leren hoe je daarmee om kunt gaan, zodat je er geen last meer van hebt. Daardoor neemt je angst af, kun je beter met anderen opschieten en groeit je zelfvertrouwen weer.

Als je dat allemaal hebt gedaan, en niet eerder!, is het tijd om je te oriënteren op je toekomst. Hoe wil je leven, waar, met wie? Met behulp van de zelfkennis die je hebt opgedaan, met jouw hersenen-die-het-weer-doen, kun je een plan maken voor jezelf. Een plan waarin je plaats inruimt voor de relaties die jij wenst. Die heb je dan nog niet… Dus eigenlijk begint het aanpakken van eenzaamheid pas dan.

Als het plan eenmaal staat, ga je stappen zetten. Met je nieuwe zelfvertrouwen nog wat aan de prille kant is het fijn als je dan nog wat backup hebt, bijvoorbeeld een goede coach. Je weet wat je wilt, hoe je het voor elkaar krijgt en je gaat ervoor!

Dit is pas het moment dat je ‘onder de mensen’ gaat komen. En dan vraagt het tijd en energie om mensen beter te leren kennen. Pas als je verbondenheid hebt en voelt met belangrijkepersonen in je leven, hoort jouw eenzaamheid tot het verleden. Je zult dus nog wel even aan de bak moeten! Belangrijk, want je ‘eenzame brein’ wil je kwijt.

Je weet nu hoe het moet, dus als je je ooit in je leven weer eens eenzaam voelt, dan is dat voor jou geen ramp meer. Je weet wat je te doen staat.

Dat is pas zelfvertrouwen!

Eenzaamheid aanpakken is lastig. Voor iemand die hulp zoekt en er dus aan toe is serieus stappen te zetten is het al lastig. Maar wil je mensen helpen die zelf niet eens weten dat ze een hersenprobleem hebben, dan sta je eigenlijk voor een onmogelijke opgave. Hen kun je eigenlijk eerst alleen maar informeren.

Maar misschien wil je zelf eerst weten hoe het zit met die hersenen? Lees dan dit artikel.

Wil je meer weten over die methodiek Creatief Leven, waarin al die stappen zitten verwerkt (en meer) die ik hierboven noemde? Lees dan de informatie over de cursus hier. Wil je alles weten over hoe effecitef de cursus is? Lees dan dit rapport. 

Bel of mail!

Groet, Jeannette Rijks

hoe geef je hoop bij eenzaamheidWe kennen het allemaal we: ‘kop op, ook dit gaat over, je moet erdoor heen, dat hebben we allemaal wel eens…’ we noemen ze ook wel dooddoeners, want je schiet er niets mee op. Dit soort opmerkingen is wel goedbedoeld, maar voor iemand die het niet meer ziet zitten, doen ze helemaal niets. Zit je diep in de put, dan haalt een ander je er niet een, twee, drie weer uit. En duwen en trekken helpt echt niet. Maar wat helpt dan wel?

Natuurlijk is het voor een groot deel afhankelijk van de persoon, hoe iemand zich het prettigst aangesproken zal voelen. Maar het eenvoudigst is het wel, om niet te doen alsof jij je kunt voorstellen wat de ander doormaakt. Al is dat wel zo, al heb jij al eerder in eenzelfde situatie gezeten, voor de ander is dat volstrekt niet interessant.

Zoals de uitdrukking gaat: ‘ieder voelt zijn eigen leed het zwaarst’.

Dat is dan ook precies wat je kunt benadrukken. Bijvoorbeeld: ‘ik kan me niet voorstellen wat het moet zijn om in jouw schoenen te staan, maar ik voel me erg bij je betrokken’. Je respecteert daarmee dat het verdriet het verdriet van de ander is. Maar dat is natuurlijk nog maar een begin. Want je wilt zo graag wat hoop geven.

Lastig.

Een therapeut of coach kan in zo’n geval nog wel met allerlei toekomstgerichte vragen aankomen, maar als je te dicht bij de ander staat is dat een beetje raar. Houd het daarom maar bij jezelf. Laat weten dat je er bent voor de ander. Dat alleen al geeft hoop op de toekomst. En houd het niet vaag, in de trant van: ‘ als je me nodig hebt, bel je wel, hè’…

Maak een concrete afspraak om weer contact op te nemen. Zeg dat je morgen, of vanavond nog even zult bellen. Of volgende week weer langskomen.

Een coach of therapeut kan met series vragen, zorgvuldig afgestemd op de ander, een heel eind komen, maar dat is jouw rol niet. Je zou kunnen overwegen de nader voorzichtig te vragen of hulp van buiten een idee zou zijn, maar wees niet verbaasd als dat in het begin zeker nog niet in goede aarde valt.

Wees er eerst maar. Geef niet op. Blijf bij de ander tot die inziet dat er echt serieus hulp moet komen. Of totdat blijkt dat het weer goed gaat op eigen kracht. Met jouw hulp.

is eenzaamheid genetischEr zijn verschillende manieren om te kijken naar de invloed van genen op eenzaamheidsgevoelens.

Als je denkt dat je genetisch voorgeprogrammeerd kunt zijn voor eenzaamheid, vergeet dat dan meteen. Het kan zijn dat je 'al je hele leven' eenzaamheid kent. Dat heeft minder te maken met genetica, dan met wat je in je leven aan ervaringen opdoet. (Vraag hulp!)

Dit is hoe het zit. Onderzoek dat is uitgevoerd met gebruikmaking van Nederlands studiemateriaal1 (een groot tweelingenregister) toonde aan dat er een stevige genetische component is voor eenzaamheid. Anders gezegd: de mate waarin iemand in het leven eenzaamheid ervaart is voor een groot deel door genen ‘voorbeschikt’. Aan de andere kant: die voorbeschikking bestaat uit een percentage van 48 tot 50… Met andere woorden, er is net zoveel invloed vanuit de genen als vanuit de omgeving. Met omgeving bedoelen we overigens niet alleen de omstandigheden die plaats vinden in iemands leven, maar ook de sturing door de persoon zelf. Dus ook als je genetisch bent voorbeschikt om je sneller eenzaam te voelen dan een ander, dan nog ben je in principe in staat daarmee zo te leren omgaan, dat je geen last hebt van eenzaamheid.

Je zou het ook zo kunnen uitleggen: als eenzaamheid het signaal is dat aangeeft dat we ons niet voldoende verbonden hebben met anderen, betekent het dat eenzaamheid nooit onterecht gevoeld wordt. Het is dus niet een idee, een uiting van een wens, maar het ervaren van een tekort. Dat zou inhouden dat de genetische component van eenzaamheid niets meer of minder is dan een maat voor behoefte aan verbondenheid. Zoals de ene mens meer behoefte heeft aan stilte dan de ander, de een meer behoefte heeft aan het naadje van de kous te weten dan de ander, zo kun je ook meer of minder behoefte hebben aan verbinding met anderen. Het lijkt logisch dat dat genetisch bepaald is.

1Boomsma, D. I., Cacioppo, J. T., Slagboom, P. E., & Posthuma, D. (2006). Genetic linkage and association analysis for loneliness in Dutch twin and sibling pairs points to a region on chromosome 12q23–24. Behavior Genetics, 36(1), 137-146.

eenzaamheid als existentieel gegevenWat we onder existentiële eenzaamheid verstaan hangt een beetje af van degene die de term gebruikt.

Je zou kunnen zeggen dat eenzaamheid als fenomeen (het signaal dat je vertelt dat je te zwak verbonden bent met anderen) een existentieel feit is: ieder mens kent het, het is een onderdeel van het leven, van onze existentie, zoals ook honger en dorst onderdeel zijn van het leven. Zo beschouwd is eenzaamheid, op welke wijze ze zich ook voordoet. een existentieel gegeven. In deze visie is eenzaamheid een signaal van kans op verandering, een uitnodiging tot persoonlijke groei. Deze opvatting is de mijne.

Een andere opvatting gaat uit van een andere visie op het mens-zijn. Dan is eenzaamheid als het ware een staat van zijn, waarbij sommige mensen vinden dat die staat-van-zijn de natuurlijke staat van de mens is. Zo stelt Ben Mijuskovic, de hedendaags Amerikaans filosoof die zich al jaren verdiept in het onderwerp, dat eenzaamheid ons lot is en dat we ons hele leven (wanhopig) zoeken naar verbinding. Deze opvatting hangt nauw samen met de ideeën die door Sartre zijn gepostuleerd, met zijn visie op de mens als ten diepste een eenzaam wezen. De term existentialisme komt uit die stroming voort. Het atheïstisch Humanisme vindt hierin haar oorsprong.

Weer een andere opvatting, die in Nederland momenteel door de Humanistische stroming wordt gekozen is de idee dat het hier gaat om een bepaald ‘soort’ eenzaamheid. Deze hangt samen met de opgaven, vragen en moeilijkheden die het leven ons stelt en die ons (diep) eenzaam kunnen maken. Confrontaties met angst of de dood bijvoorbeeld. Existentiële eenzaamheid heeft in deze visie betrekking op de wijze waarop iemand in het leven staat en zich verhoudt tot zichzelf en anderen. Het hoeft niet uitsluitend negatief te zijn; het kan ook mogelijkheden bieden voor innerlijke groei. In deze visie zijn er meerdere soorten eenzaamheid te onderscheiden. Vaak wordt dan het onderscheid gemaakt tussen emotionele, sociale en existentiële eenzaamheid.

Zo zijn er op de wereld nog veel meer opvattingen van eenzaamheid. Ze zijn belangrijk, omdat de opvatting over wat eenzaamheid is voor een groot deel bepaalt wat je als oplossing voor eenzaamheid aandraagt. Wie vindt dat eenzaamheid 'nu eenmaal ons lot is', zal niet snel geloven in een manier om er aan te ontkomen. Zo iemand zal ook niet snel vinden dat een ander 'geholpen' moet worden. Hulp zal in dat geval eerder bestaan uit troosten en iemand helpen zich bij het lot neer te leggen.

Het zal duidelijk zijn dat mijn opvatting daar haaks op staat. Natuurlijk zijn er situaties waar mensen echt niet zonder meer van de eenzaamheid af kunnen komen. Maar in mijn beleving is eenzaamheid het signaal van gebrek aan verbondenheid. Eenzaamheid wordt opgelost als verbondenheid een feit is.

 

 

Start nu met de online cursus Creatief Leven tegen eenzaamheid

 Zoek je een specialist?

beeldmerk veldtocht

 

Faktor5 - opleiding voor professionals rond eenzaamheid