eenzaamheid als existentieel gegevenWat we onder existentiële eenzaamheid verstaan hangt een beetje af van degene die de term gebruikt.

Je zou kunnen zeggen dat eenzaamheid als fenomeen (het signaal dat je vertelt dat je te zwak verbonden bent met anderen) een existentieel feit is: ieder mens kent het, het is een onderdeel van het leven, van onze existentie, zoals ook honger en dorst onderdeel zijn van het leven. Zo beschouwd is eenzaamheid, op welke wijze ze zich ook voordoet. een existentieel gegeven. In deze visie is eenzaamheid een signaal van kans op verandering, een uitnodiging tot persoonlijke groei. Deze opvatting is de mijne.

Een andere opvatting gaat uit van een andere visie op het mens-zijn. Dan is eenzaamheid als het ware een staat van zijn, waarbij sommige mensen vinden dat die staat-van-zijn de natuurlijke staat van de mens is. Zo stelt Ben Mijuskovic, de hedendaags Amerikaans filosoof die zich al jaren verdiept in het onderwerp, dat eenzaamheid ons lot is en dat we ons hele leven (wanhopig) zoeken naar verbinding. Deze opvatting hangt nauw samen met de ideeën die door Sartre zijn gepostuleerd, met zijn visie op de mens als ten diepste een eenzaam wezen. De term existentialisme komt uit die stroming voort. Het atheïstisch Humanisme vindt hierin haar oorsprong.

Weer een andere opvatting, die in Nederland momenteel door de Humanistische stroming wordt gekozen is de idee dat het hier gaat om een bepaald ‘soort’ eenzaamheid. Deze hangt samen met de opgaven, vragen en moeilijkheden die het leven ons stelt en die ons (diep) eenzaam kunnen maken. Confrontaties met angst of de dood bijvoorbeeld. Existentiële eenzaamheid heeft in deze visie betrekking op de wijze waarop iemand in het leven staat en zich verhoudt tot zichzelf en anderen. Het hoeft niet uitsluitend negatief te zijn; het kan ook mogelijkheden bieden voor innerlijke groei. In deze visie zijn er meerdere soorten eenzaamheid te onderscheiden. Vaak wordt dan het onderscheid gemaakt tussen emotionele, sociale en existentiële eenzaamheid.

Zo zijn er op de wereld nog veel meer opvattingen van eenzaamheid. Ze zijn belangrijk, omdat de opvatting over wat eenzaamheid is voor een groot deel bepaalt wat je als oplossing voor eenzaamheid aandraagt. Wie vindt dat eenzaamheid 'nu eenmaal ons lot is', zal niet snel geloven in een manier om er aan te ontkomen. Zo iemand zal ook niet snel vinden dat een ander 'geholpen' moet worden. Hulp zal in dat geval eerder bestaan uit troosten en iemand helpen zich bij het lot neer te leggen.

Het zal duidelijk zijn dat mijn opvatting daar haaks op staat. Natuurlijk zijn er situaties waar mensen echt niet zonder meer van de eenzaamheid af kunnen komen. Maar in mijn beleving is eenzaamheid het signaal van gebrek aan verbondenheid. Eenzaamheid wordt opgelost als verbondenheid een feit is.